marcinguzek - 4.08.2017 23:50:26

Znane zdjęcie Sempolińskiego z widokiem z okna Górczewska 110 na obecną Traktorzystki (na pierwszym planie Traktorzystki 11), ładnie prezentuje panoramę Koła z lat 30tych XXw. Na środku zdjęcia duży zakład/fabryka z dwoma kominami.
https://images84.fotosik.pl/927/21d8cbdaac24466fgen.jpg

Analiza ortofotplanu z 1935 wskazuje, ze to może być okolica Zakładu Utylizacji na dawnej Elekcyjnej (obecnie Ciołka)
https://images81.fotosik.pl/927/9c9d04bc5a561728gen.jpg

Zakład Utylizacji znaczony jest na Palnie Romera z 1936
https://images83.fotosik.pl/926/4343cb6d081b7cd9gen.jpg
i opisany dokładnie w internecie >> WARSZAWSKI HYCEL

Adres Zakładu, na Elekcyjnej, przy dawnej Żuławskiej, nie trudno było ustalić: to dawna Elekcyjna 62/64 (obecnie róg Ciołka i Brożka)
https://images81.fotosik.pl/927/3c72134b9f37fcfbgen.jpg

w ustaleniu co znajdowało się w sąsiedztwie Zakładu Utylizacji, pomogła książka teleadresowa z 1939
https://images83.fotosik.pl/926/4e476cc6276b8806gen.jpg
Elekcyjna 66 należały do Ajzneberg Izaak. W przeglądzie budowlanym z 1928 dowiadujemy się że ma tam powstać fabryka
https://images81.fotosik.pl/927/da4a3529ff338ef8gen.jpg

Z książki telefonicznej 1939, dowiadujemy się że na posesji Elekcyjna 70,  która również należała do Izaaka Ajzenberga, była Dyrekcja fabryka Wyrobów Tłuszczowych "Wisła"
https://images83.fotosik.pl/926/b99f7f1f72bccf5egen.jpg
Czyli po prostu "Fabryka Mydła" produkująca "mydła do prania" (znane ze swej dobroci)
https://images83.fotosik.pl/926/d88019002ef320e9gen.jpg

Nie trudno domyśleć się losu Braci Ajzenberg podczas okupacji niemieckiej. Prawdopodobnie podzielili los warszawskiej, 380 tys. , społeczności żydowskiej (jeżeli ktoś ma jakiekolwiek informacje na ich temat będę wdzięczny).
Ogłoszenie z Naszego Przeglądu z września 1938, życzenia na żydowski nowy rok.
https://images82.fotosik.pl/929/c50c6ad509cdb72fgen.jpg

Fabryka jednak działała dalej w czasie okupacji (nie wiadomo na jakich zasadach? kto był właścicielem?). Wspomnienia z czasów okupacji są szokujące:
"Nie było ulicy Ciołka, to była [ulica] Elekcyjna [...] tam była fabryka kosmetyków, przywozili padłą zwierzynę. Hycle łapali psy bezpańskie i na tłuszcz. Z tego robili kosmetyki, mydła toaletowe i był przydział dla każdego kawałek mydła na miesiąc. Byli tacy, co handlowali. Hurtowo kupowali i sprzedawali to, jeździli do Niemiec, tam sprzedawali..."
Archiwum Historii Mówionej

Fabryka nie przetrwała wojny. Dowiadujemy się o tym z dokumentów Biura Odbudowy Stolicy. Notatka do lustracji zniszczeń wojennych z 1945
https://images84.fotosik.pl/928/ccc228ec440bf678gen.jpg
zniszczone zabudowania na palnie sytuacyjnym, dla ułatwienia orientacji na czerwono zaznaczono istniejące do dziś budynki Andrychowska 8 i Ciołka 33
https://images83.fotosik.pl/927/6a554dcad0a59be6gen.jpg
W dokumentach BOS adres, Fabryki "Wisła" to Elekcyjna 124 (obecnie to okolice Ciołka 26, Zakład Utylizacji, Elekcyjna 116/118 dziś Ciołka 24). Taka numeracja Elekcyjnej była używany podczas okupacji i po wojnie do 1961 kiedy zmieniono ten fragment Elekcyjnej na Ciołka i nadano nowe numery.

Poniżej widok dzisiejszy: na czerwono dawna Żuławska, strzałki pokazują lokalizację Zakładu Utylizacji i Fabryki Mydła (na niebiesko orientacyjne granice posesji), czerwone kółka pokazują Andrychowska 8 i Ciołka 33
https://images81.fotosik.pl/928/1f2201fc3c2a2bcfgen.jpg

Pierwszą fabrykę mydła Izaak Ajzenberg miał na Lesznie.
https://images81.fotosik.pl/928/0f5dbfbbd7fc0c21gen.jpg
Fabryka działa na pewno od lat 20. XX w. pod adresem Leszno 104 prawdopodobne do 1929 (w 1928 roku rozpoczęto budowę fabryki na Elekcyjnej).
reklama fabryki mydła Izaaka Ajzenberga z 1920
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/93025e4f4386.jpg
Przegląd Handlowy 1927, adres jeszcze na Lesznie
https://images83.fotosik.pl/928/f4915ea0b55b3abfgen.jpg

Wzory mydeł produkowanych przy Elekcyjnej, Urząd Patentowy 1933
https://images82.fotosik.pl/984/a47635e614c105d2gen.jpg
https://images83.fotosik.pl/982/92ff36daa96b806fgen.jpg