marcinguzek - 4.08.2017 23:50:26

Znane zdjęcie Sempolińskiego z widokiem z okna Górczewska 110 na obecną Traktorzystki (na pierwszym planie Traktorzystki 11), ładnie prezentuje panoramę Koła z lat 30tych XXw. Na środku zdjęcia duży zakład/fabryka z dwoma kominami.
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/f9055cd8280e.jpg

Analiza ortofotplanu z 1935 wskazuje, ze to może być okolica Zakładu Utylizacji na dawnej Elekcyjnej (obecnie Ciołka)
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/970872355ef4.jpg

Zakład Utylizacji znaczony jest na Palnie Romera z 1936
http://www.zpazurem.pl/obrazy/21/75026_art.jpg
i opisany dokładnie w internecie >> WARSZAWSKI HYCEL

Adres Zakładu, na Elekcyjnej, przy dawnej Żuławskiej, nie trudno było ustalić: to dawna Elekcyjna 62/64 (obecnie róg Ciołka i Brożka)
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/3fafce1c4578.jpg

w ustaleniu co znajdowało się w sąsiedztwie Zakładu Utylizacji, pomogła książka teleadresowa z 1939
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/4e58fd72b98e.jpg
Elekcyjna 66 należały do Ajzneberg Izaak. W przeglądzie budowlanym z 1928 dowiadujemy się że ma tam powstać fabryka
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/0c0f076e57e6.jpg

Z książki telefonicznej 1939, dowiadujemy się że na posesji Elekcyjna 70,  która również należała do Izaaka Ajzenberga, była Dyrekcja fabryka Wyrobów Tłuszczowych "Wisła"
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/06bf430a394a.jpg
Czyli po prostu "Fabryka Mydła" produkująca "mydła do prania".
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/af73d4b0179e.jpg

Nie trudno domyśleć się losu Braci Ajzenberg podczas okupacji niemieckiej. Prawdopodobnie podzielili los warszawskiej, 380 tys. , społeczności żydowskiej (jeżeli ktoś ma jakiekolwiek informacje na ich temat będę wdzięczny).
Ogłoszenie z Naszego Przeglądu z 1938 z września.
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/0f426e0f2786.jpg

Fabryka jednak działała dalej w czasie okupacji (nie wiadomo na jakich zasadach? kto był właścicielem?). Wspomnienia z czasów okupacji są szokujące:
"Nie było ulicy Ciołka, to była [ulica] Elekcyjna [...] tam była fabryka kosmetyków, przywozili padłą zwierzynę. Hycle łapali psy bezpańskie i na tłuszcz. Z tego robili kosmetyki, mydła toaletowe i był przydział dla każdego kawałek mydła na miesiąc. Byli tacy, co handlowali. Hurtowo kupowali i sprzedawali to, jeździli do Niemiec, tam sprzedawali..."
Archiwum Historii Mówionej

Fabryka nie przetrwała wojny. Dowiadujemy się o tym z dokumentów Biura Odbudowy Stolicy. Notatka do lustracji zniszczeń wojennych z 1945
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/fed6970240c2.jpg
zniszczone zabudowania na palnie sytuacyjnym, dla ułatwienia orientacji na czerwono zaznaczono istniejące do dziś budynki Andrychowska 8 i Ciołka 33
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/de7481d91ae9.jpg
W dokumentach BOS adres, Fabryki "Wisła" to Elekcyjna 124 (obecnie to okolice Ciołka 26, Zakład Utylizacji, Elekcyjna 116/118 dziś Ciołka 24). Taka numeracja Elekcyjnej była używany podczas okupacji i po wojnie do 1961 kiedy zmieniono ten fragment Elekcyjnej na Ciołka i nadano nowe numery.

Poniżej widok dzisiejszy: na czerwono dawna Żuławska, strzałki pokazują lokalizację Zakładu Utylizacji i Fabryki Mydła (na niebiesko orientacyjne granice posesji); dla porównania układu ulic z planem z 1945, czerwone kółka pokazują Andrychowska 8 i Ciołka 33
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/40535eb60c65.jpg