Ogłoszenie

Aktualności - www.facebook.com/sopw.kolejka.marecka                                   Aktualności - www.facebook.com/sopw.kolejka.marecka                            

Apel – pomóżmy rodzinie Temlerów w poszukiwaniu pamiątek


  • Index
  •  » Kiedyś...
  •  » Fabryka Mydła "Wisła" na Ciołka ( dawna Elekcyjna)

#1 4.08.2017 23:50:26

marcinguzek

Użytkownik

Zarejestrowany: 5.07.2017
Posty: 31

Fabryka Mydła "Wisła" na Ciołka ( dawna Elekcyjna)

Znane zdjęcie Sempolińskiego z widokiem z okna Górczewska 110 na obecną Traktorzystki (na pierwszym planie Traktorzystki 11), ładnie prezentuje panoramę Koła z lat 30tych XXw. Na środku zdjęcia duży zakład/fabryka z dwoma kominami.
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/f9055cd8280e.jpg

Analiza ortofotplanu z 1935 wskazuje, ze to może być okolica Zakładu Utylizacji na dawnej Elekcyjnej (obecnie Ciołka)
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/970872355ef4.jpg

Zakład Utylizacji znaczony jest na Palnie Romera z 1936
http://www.zpazurem.pl/obrazy/21/75026_art.jpg
i opisany dokładnie w internecie >> WARSZAWSKI HYCEL

Adres Zakładu, na Elekcyjnej, przy dawnej Żuławskiej, nie trudno było ustalić: to dawna Elekcyjna 62/64 (obecnie róg Ciołka i Brożka)
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/3fafce1c4578.jpg

w ustaleniu co znajdowało się w sąsiedztwie Zakładu Utylizacji, pomogła książka teleadresowa z 1939
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/4e58fd72b98e.jpg
Elekcyjna 66 należały do Ajzneberg Izaak. W przeglądzie budowlanym z 1928 dowiadujemy się że ma tam powstać fabryka
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/0c0f076e57e6.jpg

Z książki telefonicznej 1939, dowiadujemy się że na posesji Elekcyjna 70,  która również należała do Izaaka Ajzenberga, była Dyrekcja fabryka Wyrobów Tłuszczowych "Wisła"
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/06bf430a394a.jpg
Czyli po prostu "Fabryka Mydła" produkująca "mydła do prania".
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/af73d4b0179e.jpg

Nie trudno domyśleć się losu Braci Ajzenberg podczas okupacji niemieckiej. Prawdopodobnie podzielili los warszawskiej, 380 tys. , społeczności żydowskiej (jeżeli ktoś ma jakiekolwiek informacje na ich temat będę wdzięczny).
Ogłoszenie z Naszego Przeglądu z 1938 z września.
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/0f426e0f2786.jpg

Fabryka jednak działała dalej w czasie okupacji (nie wiadomo na jakich zasadach? kto był właścicielem?). Wspomnienia z czasów okupacji są szokujące:
"Nie było ulicy Ciołka, to była [ulica] Elekcyjna [...] tam była fabryka kosmetyków, przywozili padłą zwierzynę. Hycle łapali psy bezpańskie i na tłuszcz. Z tego robili kosmetyki, mydła toaletowe i był przydział dla każdego kawałek mydła na miesiąc. Byli tacy, co handlowali. Hurtowo kupowali i sprzedawali to, jeździli do Niemiec, tam sprzedawali..."
Archiwum Historii Mówionej

Fabryka nie przetrwała wojny. Dowiadujemy się o tym z dokumentów Biura Odbudowy Stolicy. Notatka do lustracji zniszczeń wojennych z 1945
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/fed6970240c2.jpg
zniszczone zabudowania na palnie sytuacyjnym, dla ułatwienia orientacji na czerwono zaznaczono istniejące do dziś budynki Andrychowska 8 i Ciołka 33
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/de7481d91ae9.jpg
W dokumentach BOS adres, Fabryki "Wisła" to Elekcyjna 124 (obecnie to okolice Ciołka 26, Zakład Utylizacji, Elekcyjna 116/118 dziś Ciołka 24). Taka numeracja Elekcyjnej była używany podczas okupacji i po wojnie do 1961 kiedy zmieniono ten fragment Elekcyjnej na Ciołka i nadano nowe numery.

Poniżej widok dzisiejszy: na czerwono dawna Żuławska, strzałki pokazują lokalizację Zakładu Utylizacji i Fabryki Mydła (na niebiesko orientacyjne granice posesji); dla porównania układu ulic z planem z 1945, czerwone kółka pokazują Andrychowska 8 i Ciołka 33
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/40535eb60c65.jpg

Ostatnio edytowany przez marcinguzek (6.08.2017 16:56:33)

Offline

 

#2 24.10.2017 23:03:49

marcinguzek

Użytkownik

Zarejestrowany: 5.07.2017
Posty: 31

Re: Fabryka Mydła "Wisła" na Ciołka ( dawna Elekcyjna)

Powojenne losy właścicieli (?)

Wojenne i powojenne losy właściciela/właścicieli opierają się na opowiadaniu jednego z pracowników fabryki. Niestety ta osoba nie żyje i była podobno ostatnią z przedwojennej załogi. Właściciel fabryki sprzedał ją podczas wojny (podobno osobie o nazwisku Rydz).  Prawdopodobnie uzyskane ze sprzedaży złoto posłużyło do ocalenia życia - podobno wykupił się "u Niemców" i wydostał się z getta. Po wojnie były właściciel starał się dotrzeć do swoich przedwojennych pracowników ponieważ chciał otworzyć (otworzył?) podobny biznes (fabrykę mydła?) na Pradze. Tak świadek dowiedział się o losach właściciela fabryki. Osoba ta nie mogła podjąć pracy na Pradze ponieważ nie było wtedy dobrej (żadnej) komunikacji z Koła na Pragę. Podobno potem przedwojenny właściciel Fabryki Wisła wyemigrował do Izraela. Tyle świadek.

Próbowałem odnaleźć za pośrednictwem stron Yad Vashem i innych poświęconych ocalonym z Holocaustu Izaaka Ajzenberga, niestety nieskutecznie.
W Polskich archiwach na terenie Warszawy pojawia się nazwisko Izaaka vel Icka Ajzenberga (jak w dokumentach spółki) jako osoby zmarłej/zaginionej podczas wojny. Osobą, która zgłasza jest syn Janusz. Nie ma jednak żadnych bezpośrednich dowodów że to byli właściciele Fabryki Mydła "Wisła".
W dokumentach rejestracyjnych zamieszczony w wyszukiwarce RHA występuje J.Ajzenberg jako współwłaściciel. Inicjał  J. może wskazywać Janusza? może syna? Inna poszlaka: Janusz Ajzenberg w 1946, podczas postępowania sądowego o uznanie ojca Izaaka vel Icka za zmarłego podaje adres Targowa 44. Pod tym adresem, w roku 1950, w książce telefonicznej jest "sprzedaż artykułów mydlanych" prowadzona jednak przez osoby o innych nazwiskach. Może to być jednak zbieg okoliczności.

Zapisy w RHA o prowadzonej działalności gospodarczej.
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/bc3e2f1656f7.jpg

Pierwszą fabrykę modła Ajzenberg miał na Lesznie; reklama z 1920
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/93025e4f4386.jpg

Wzory mydeł produkowanych przy Elekcyjnej, Urząd Patentowy 1933
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/3728be321c41.jpg
https://naforum.zapodaj.net/thumbs/ef70667f46f1.jpg

Offline

 
  • Index
  •  » Kiedyś...
  •  » Fabryka Mydła "Wisła" na Ciołka ( dawna Elekcyjna)

                                 Czasy takie, że na fb też trzeba trochę istnieć - zajrzyjcie do nas i tam. A tu jesteśmy już od dobrych dziesięciu lat :)                                

adres IP


Stopka forum

RSS
Powered by PunBB 1.2.23
© Copyright 2002–2008 PunBB
Polityka cookies - Wersja Lo-Fi


Darmowe Forum | Ciekawe Fora | Darmowe Fora